Badania naukowe na Zakrzówku. ZIS i Uniwersytet Jagielloński zacieśniają współpracę

Ochrona Zakrzówka i dbałość o jego optymalne wykorzystanie – to jedne z celów porozumienia między Zarządem Infrastruktury Sportowej w Krakowie oraz Uniwersytetem Jagiellońskim. Dzięki sformalizowaniu dotychczasowej współpracy akwen stanie się przestrzenią regularnych badań naukowych.

Eksperckie wsparcie UJ

Zakrzówek to nie tylko popularne kąpielisko i teren spacerowy, ale też wyjątkowy ekosystem wodny, którego specyfika wciąż kryje wiele tajemnic. Teraz jego stan w zakresie charakterystyk hydrologiczno-chemicznych będzie szczegółowo badany przez naukowców z Instytutu Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Kontynuacja dotychczasowej współpracy

Podpisane porozumienie formalizuje działania, które rozpoczęły się już jesienią 2025 roku, kiedy to przeprowadzono pilotażowe prace hydrologiczno-chemiczne na zbiorniku w Parku Zakrzówek. Obecnie projekt wchodzi w kolejny etap polegający na uruchamianiu monitoringu w zakresie charakterystyk hydrologiczno-chemicznych.

Pozyskane szczegółowe dane fizyczno-chemiczne wody oraz parametry morfometryczne zbiornika pozwolą na zidentyfikowanie prawidłowości dotyczących relacji pomiędzy środowiskiem przyrodniczym a presją antropogeniczną. Badania obejmują także prowadzenie monitoringu zmian czasowo przestrzennych cech jakościowych wody, szczególnie istotnych w kontekście rosnącej popularności Zakrzówka wśród mieszkańców i turystów.

- Zakrzówek to niezwykle interesujący obiekt badawczy – zarówno pod względem hydrologicznym, jak i zróżnicowania przestrzennego oraz zmienności w czasie cech fizyczno-chemicznych wody. Dzięki współpracy możemy prowadzić długofalowe obserwacje, które przełożą się na wiedzę w zakresie hydrochemicznego funkcjonowania akwenu. Z kolei dla środowiska akademickiego będzie to możliwość wykorzystania i testowania unikatowej aparatury badawczej w celu pozyskania danych pozwalających sformułować prawidłowości hydrologiczno-chemiczne zachodzące w akwenie oraz prowadzenia prac badawczo-rozwojowych – mówi prof. dr hab. Mirosław Żelazny, kierownik Zakładu Hydrologii i Laboratorium Hydrologiczno-Chemicznego w Instytucie Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ.

W praktyce oznacza to wykorzystanie zaawansowanej i unikatowej aparatury badawczej: od sond i analizatorów jakości wody, przez urządzenia hydroakustyczne typu przepływomierz Dopplerowski (ADCP), laserowy analizator zawiesiny, aż po niezwykle zaawansowany autonomiczny pojazd podwodny (tzw. dron podwodny), który zanurza się do 100 m i jednocześnie różnymi sondami mierzy jakość wody. W konsekwencji badania będą prowadzić do uzyskania map hydrochemicznych typu 3D. Dzięki temu możliwe będzie jeszcze lepsze poznanie specyfiki akwenu – zarówno na powierzchni, jak i pod wodą.

Zrównoważony rozwój akwenu

W ramach współpracy Zarząd Infrastruktury Sportowej otrzyma rzetelne dane i analizy, które mogą pomóc w podejmowaniu decyzji dotyczących zarządzania terenem, bezpieczeństwa kąpieliska czy ochrony przyrody.

- Zakrzówek to jedno z najbardziej wyjątkowych miejsc rekreacyjnych w Krakowie, dlatego zależy nam, by jego rozwój opierał się nie tylko o bieżące potrzeby mieszkańców, ale również na rzetelnej wiedzy naukowej. Współpraca z Uniwersytetem Jagiellońskim pozwoli nam jeszcze lepiej dbać o bezpieczeństwo, jakość środowiska i zrównoważone wykorzystanie tego terenu – tłumaczy Tomasz Marzec, Dyrektor Zarządu Infrastruktury Sportowej w Krakowie.

Dzięki współpracy uczelnia zyskuje unikalne „laboratorium terenowe”, a miasto dostęp do wiedzy eksperckiej. To przykład, jak lokalna kooperacja nauki i samorządu może przekładać się na konkretne korzyści dla mieszkańców.

Fot. Magdalena Pachut - ZIS